Leta ya Repuburica Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) na M23 biteganya gutangira ibiganiro by’amahoro ku itariki ya 9 Mata 2025. Ibi biganiro bigamije gushakira umuti intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa Congo, aho umutwe wa M23 umaze imyaka myinshi urwanya ubutegetsi bwa RDC. Nk’uko byatangajwe n’Ibiro Ntaramakuru Reuters, Qatar ni yo yagiye hagati kugira ngo izifashe kugera ku mwanzuro urambye.
M23 yiteguye kugeza ibyifuzo byayo kuri Leta ya RDC
M23 yatangaje ko mu biganiro bizatangira izageza ku bayobozi ba RDC ibisobanuro by’imyanzuro yayo n’impamvu yatumye ifata intwaro. M23 isaba Leta ya Congo kwemera ibiganiro bya politiki aho izagaragaza ibyo yifuza, birimo kwemerwa nk’umutwe wa politiki no guhabwa imyanya mu nzego z’ubuyobozi.
Ibi biganiro byari byaratangiye muri Angola, ariko M23 yanze kubyitabira kubera ko abayobozi bayo bafatiwe ibihano n’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi (EU). Nyuma yo kwanga kujya muri Angola, M23 yagaragaje ko yifuza ibiganiro bigira umutekano kandi bikabera ahantu hemejwe n’impande zombi.
Mu cyumweru gishize, abahagarariye M23 barimo umuyobozi wungirije w’uyu mutwe, Bertrand Bisimwa, na Colonel Nzenze Imani John ushinzwe ubutasi n’ibikorwa bya gisirikare, bagiriye uruzinduko muri Qatar. Bahuye n’ubuyobozi bwa Qatar, basobanura impamvu yatumye M23 ifata intwaro ndetse n’icyo isaba Leta ya RDC.
Qatar yiyemeje guhuza M23 na Leta ya Congo
Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, Umuyobozi w’Ikirenga wa Qatar, ni we wafashe iya mbere mu guhuza M23 na Leta ya RDC, nyuma y’uko Angola yari yahawe iyo nshingano itabashije kurangiza neza iyo mihigo. Tariki ya 24 Werurwe 2025, Angola yatangaje ko igiye kwibanda ku buyobozi bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), bityo ikava mu ruhare rw’ubuhuza hagati ya M23 na Leta ya Congo.
Mu nama yabereye muri Qatar ku wa 18 Werurwe 2025, Sheikh Tamim yahuye na Perezida Paul Kagame w’u Rwanda na Félix Tshisekedi wa RDC, baganira ku kibazo cya M23 n’umutekano mucye mu burasirazuba bwa Congo. Iyo nama ni yo yabaye intandaro yo gutegura ibiganiro bihuza ubutegetsi bwa RDC na M23.
M23 n’umubano wayo n’ibindi bihugu
Mu myaka yashize, Leta ya RDC yakunze gushinja u Rwanda gushyigikira M23, ibintu u Rwanda rwakomeje guhakana. Imiryango mpuzamahanga nka Afurika y’Iburasirazuba (EAC) n’uwa Afurika y’Amajyepfo (SADC) yagerageje guhosha iki kibazo, isaba ko imirwano ihagarara n’impande zombi zikajya mu biganiro bya politiki.
Kuva M23 yatangira imirwano yayo muri 2022, uburasirazuba bwa Congo bwabaye ahantu h’intambara, bituma ibihumbi by’abantu bahunga. Ibiganiro biteganyijwe muri Qatar byitezweho gutanga umuti w’iki kibazo, binyuze mu nzira ya diplomasi n’amasezerano y’amahoro.
Ku rundi ruhande, Leta ya RDC irifuza ko M23 ishyira intwaro hasi burundu, ikava mu bice yigaruriye, ndetse igasaba imbabazi ku bikorwa byayo byatumye habaho ubuhunzi bukabije. Gusa, M23 yo ivuga ko ibyo bidashoboka hatabayeho ibiganiro bya politiki bikemura ikibazo cyayo.
Benshi baritegereje kureba niba ibiganiro bizatanga igisubizo kirambye, cyangwa niba M23 na Leta ya RDC bazongera gusubira mu mirwano, nk’uko byagenze mu bihe byashize.
